maandag, 26 februari 2007

de haring, sprot en ansjovis

 

 

DE HARING

 

Haring komt voor in kustzeeën tot een diepte van 200 meter. Overdag vormen ze grote scholen net boven de zeebodem of in diep water. In de avond gaan deze scholen naar het oppervlaktewater waar ze zich verspreiden gedurende de nacht. Haring kan 20 jaar oud worden en een lengte van 40 centimeter bereiken. In de praktijk zwemmen er echter zelfs al bijna geen zeven- of acht-jarige haringen meer rond. Ze voeden zich met planktondiertjes en vislarven die ze uit het water zeven met behulp van filters aan de binnenkant van hun kieuwen. Ze worden zwaar bejaagd door vogels, vissen en mensen. In 2002 kwam de haringstand voor het eerst weer uit de zorgwekkende toestand waar deze in de jaren negentig was beland.

Er zijn meerdere populaties van haringen die op verschillende momenten paaien en ook andere verschillen op het gebied van vruchtbaarheid hebben. In de Noordzee leven drie hoofdpopulaties. Buiten het paaiseizoen leven de verschillende populaties door elkaar, maar gedurende het paaiseizoen verzamelt elke populatie zich op hun eigen paaigronden. De Buchan-Shetland haringen paaien in augustus en september voor de Schotse en Shetlandse kusten. De Doggersbank haringen doen dit in het centrale deel van de Noordzee van augustus tot oktober. De Southern Bight of Downs haringen paaien tenslotte in het Engelse kanaal van november tot januari. Hoe verder de paaigronden van een haring naar het zuiden liggen, hoe later er gepaaid wordt. Een vierde haringpopulatie paait in het voorjaar in de Oostzee en trekt daarna via het Skagerrak de Noordzee in. Het is deze populatie die de eerste maatjesharing levert, die tegen het einde van mei in het Skagerrak wordt gevangen. Deze verschilllende rassen haringen zien er vaak net iets anders uit, omdat ze bij een andere temperatuur en zoutgehalte uit het ei gekomen zijn.

Zuiderzeeharing

Ooit was er nog een vijfde populatie; de Zuiderzeeharing. Deze populatie gebruikte de voormalige Zuiderzee (nu het IJsselmeer) als paaigronden en 'kinderkamer'. In het verleden zwommen deze haringen gedurende het voorjaar en de zomer de Zuiderzee in om te paaien. Vissers, dolfijnen, zeehonden en bruinvissen maakten gebruik van deze trektocht voor een waar jachtfestijn. De Zuiderzeeharing stierf uit toen de Afsluitdijk gereed kwam en het IJsselmeer ontstond. In 2006 dook de uitgestorven haring weer op in de netten van de TX10. De vissers herkennen de vissen aan de iets kortere en dikkere bouw. Ook heeft de Zuiderzee haring minder wervels. Na de sluiting van de Zuiderzee hebben de populaties zich waarschijnlijk onder andere haringpopulaties gemengd, waardoor ze niet helemaal uitgestorven zijn.

Verspreiding van de haring

Klik voor een afbeelding in hogere kwaliteit

Voortplanting in de Noordzee

volledig verspreidingsgebied

De haringstand in de Noordzee

Klik voor een afbeelding in hogere kwaliteit

Het paaibestand van de haring in de Noordzee bedroeg in 2002 ongeveer 1,7 miljoen ton en in 2003 meer dan 2 miljoen ton. Daarmee heeft de haringstand in de Noordzee zich goed hersteld van de zorgwekkende afname in het midden van de jaren negentig. Streng visserijbeleid lijkt hier aan ten grondslag te liggen. Men heeft in 1996 de vangstquota gehalveerd en afgesproken dat de populatie moest doorgroeien tot boven het 'voorzorgsniveau' van 1,3 miljoen ton. In 2002 was het dus al zo ver. Ook in 'De Goede Visgids' van Stichting De Noordzee komt de haring er goed van af. Vanaf 2002 tot 2006 heeft de volwassen haring echter alleen nog maar zwakke jaarklassen geproduceerd, wat betekent dat er weinig jonge vis bij is gekomen, zodat er uiteindelijk minder volwassen vissen zullen zijn. De quota zullen de komende jaren dus omlaag moeten.

Haringscheten

In de jaren tachtig en negentig maakten de Zweden jacht op mysterieuze onderzeeboten. De Zweeds-Russische relaties bleven gespannen omdat Zweden regelmatig geluid opving van onderzeeboten die niet te vinden waren. Na het uiteenvallen van het Oostblok gingen de geluiden echter gewoon door. Onderzoek bracht aan het licht dat het ging om het geluid van de 'scheten' van haringen. De vissen laten gas ontsnappen uit de zwemblaas. Op grotere diepte wordt dit geluid versterkt.

Namen:
Ned: Haring (bankharing, bliek (jonge haring), doggerharing, kanaalharing, zuiderzeeharing, noordharing, Noorse haring, Noordzee haring, IJslandse haring, Baltische haring, Buchanharing, Downsharing, Røgenharing)
Lat: Clupea harengus
Eng: Herring
Dui: Hering
Fra: Hareng
Dan: Sild
Nor: Sild

 

DE SPROT

Sprot is een kleine haringachtige. Grote scholen sprotjes van rond de 10 centimeter zwemmen in de bovenste waterlagen, op zoek naar plankton. De grootste sprotjes zijn 18 centimeter lang en 6 jaar oud. Sprot wordt vooral door de industrievisserij gevangen voor de productie van vismeel. Andere vissen en vogels eten veel sprot. Voor menselijke consumptie wordt sprot soms gerookt, de vis wordt dan 'kielersprot' genoemd.

Verspreiding van de sprot

Klik voor een afbeelding in hogere kwaliteit

Voortplanting in de Noordzee

volledig verspreidingsgebied

Namen:
Ned: Sprot (bliek, schardijn)
Lat: Sprattus sprattus
Eng: European sprat
Dui: Sprotte
Fra: Sprat
Dan: Brisling

 

ANSJOVIS

 

De ansjovis kwam voorheen massaal voor in de Zuiderzee en de westelijke Waddenzee. De grote scholen werden steevast vergezeld door grote aantallen bruinvissen. Met het dichten van de Afsluitdijk verloor de soort belangrijke paaigronden. Sinds ongeveer 1960 zijn de ansjovissen ook vrijwel geheel verdwenen uit de Waddenzee. In 1993 werd vastgesteld dat de ansjovis weer paaide in de Waddenzee, maar dit was geen voorbode van een echte terugkeer. Ansjovis wordt maximaal 20 centimeter lang. De rug is blauwgroen, de flanken zijn grijs met een zilverkleurige streep. Ansjovissen eten dierlijk plankton en algen.

Ansjovis is wereldwijd de meest gevangen vis. In 1990 werd er wereldwijd 3,7 miljoen ton ansjovis gevangen, in 1992 5,5 miljoen ton en in 1994 11,9 miljoen ton. Deze vangsten bestaan voor een groot deel uit Peruaanse ansjovis. In de Middellandse Zee worden ansjovissen gevangen door ze te lokken met behulp van lampen.

De vroegere visserij op ansjovis in de Wadden- en Zuiderzee

Klik voor een afbeelding in hogere kwaliteit

In de Zuiderzee werd in de 19de eeuw zoveel ansjovis gevangen dat de vissers uit Stavoren er een speciaal soort boot voor ontwikkelden: de Staverse Jol. Behalve in de Zuiderzee werd ook in de westelijke Waddenzee gevist op ansjovis. Omdat de visserij na de afsluiting van de Zuiderzee evenveel ansjovis bleef vangen, kan geconcludeerd worden dat ansjovis ook in de westelijke Waddenzee heeft gepaaid. Deze visserij verdween in het begin van de jaren zestig van de vorige eeuw. De vangsten liepen terug en door het massaal voorkomen van zeesla werden de netten beschadigd. In 1964 werd de gerichte visserij gestaakt. Slechts sporadisch werden in de daaropvolgende jaren nog ansjovissen in de Waddenzee gevangen.

Verspreiding van ansjovis

Klik voor een afbeelding in hogere kwaliteit

Namen:
Ned: Ansjovis
Lat: Engraulis encrasicolus
Eng: Anchovy
Dui: Anchovis (Sardelle)
Fra: Anchois
Dan: Ansjos

 

17:52 Gepost door johan in abc van de vis | Permalink | Commentaren (0) | Tags: haring, sprot, ansjovis, noordzee, vis, vissen | |  del.icio.us | | Digg! Digg |  Facebook | |  Print |

De commentaren zijn gesloten.