vrijdag, 09 maart 2007

wat zijn black smokers?

Op sommige plaatsen rijzen vanuit de diepzeebodem schoorsteenachtige structuren op. Deze zogenaamde black smokers ontstaan uit vulkanische activiteit en zijn rijk aan allerlei mineralen.

Schoorstenen in de diepzeeBlack smokers ('zwarte rokers') staan nog niet zolang in de belangstelling. Het is dan ook een geologisch verschijnsel dat we niet elke dag tegenkomen. Black smokers zijn te vinden in de diepzee in de omgeving van midoceanische ruggen en subductiezones. Hier rijzen soms metershoge structuren uit de oceaanbodem omhoog. Ze doen nog het meest aan schoorstenen denken. Daar danken ze dan ook hun naam aan.

De schoorstenen bestaan uit allerlei zwavelhoudende mineralen. Ze bevatten vaak economisch belangrijke elementen zoals koper, ijzer, zink en goud. In de omgeving van Nieuw-Guinea zijn in black smokers goudconcentraties gemeten die vijfmaal hoger zijn dan in landafzettingen.

Een soortgeiser

Black smokers worden aangetroffen in gebieden met een hoge vulkanische activiteit. Ze zijn het best te vergelijken met de geisers die we op het land aantreffen: zeewater wordt in de oceaanbodem verwarmd en via de schoorstenen naar buiten geperst. Het grote verschil met geisers is dat alles onder zeer hoge druk gebeurt. De kilometershoge waterkolom van een oceaan rust immers op de bodem. Door deze gigantische druk kan het water heel heet worden zonder te gaan koken.

Het water dat door een black smoker naar buiten stroomt kan wel 400°C zijn. Dat hele hete water komt in de ondergrond in aanraking met pas gestold magma. Vanuit dat magma worden allemaal mineralen opgenomen. Zodra het hete water naar buiten stroomt, worden de mineralen bij de schoorsteen afgezet.

Leven

De omgeving van black smokers is niet de eerste plaats waar we leven zouden verwachten aan te treffen. De bodem ligt vol zwavel, en de temperaturen kunnen variëren van 10 tot 400°C. Bovendien is het er aardedonker en heerst er een enorme druk. Toch heeft een geheel eigen levensgemeenschap zich aangepast aan deze vijandige omgeving. Deze gemeenschap bestaat onder andere uit kokerwormen, tweekleppigen, slakken en kreeftachtigen. Al die dieren zijn in de eerste plaats afhankelijk van de zwavelbacteriën die leven van waterstofsulfide.

Op sommige plaatsen kunnen we oude black smokers aan de oppervlakte vinden. Vanwege de mineralenrijkdom zijn dergelijke plekken economisch erg interessant. Maar ook voor wetenschappers valt er veel te halen. Zo doen Engelse wetenschappers onderzoek aan fossielen van dieren die tijdens het siluur (430 miljoen jaar geleden) leefden in de omgeving van een black smoker.

19:31 Gepost door johan in seafood in the world | Permalink | Commentaren (0) | |  del.icio.us | | Digg! Digg |  Facebook | |  Print |

De commentaren zijn gesloten.