maandag, 24 september 2007

bijgeloof visserij vervolg . . .

Albatros
Sinds onheugelijke tijden beschouwen zeelui het doden van een albatros als het afroepen van ongeluk over het schip en haar bemanning. Samuel Coleridge heeft dit bijgeloof wereldberoemd gemaakt met zijn "Rime of the Ancient Mariner".
Er is ook een andere verklaring. Het gerucht gaat dat de assistent van de navigator van de Titanic luisterde naam de naam "Albert Ross". Het zou enkele decenia later niet ongebruikelijk zijn om na een scheepsramp te zeggen: "Het was een Albert Ross". Verwarring tussen de naam van de assistent en die van de zeevogel zou het verder moeten verklaren.
Maar er waren vroeger schijnbaar ook zeelui die de albatros niet vreesden. Het vel tussen de lange tenen van de albatros werd vaak gebruikt om tabakszakken van te maken.

-Anker
Dit onmisbare stuk uitrusting staat in de beleving van vele zeelieden voor hoop en een behouden thuiskomst. Het komt dan ook veelvuldig voor als tatoeage, in houtsnijwerk en op wapenschilden.
Wanneer een anker als decoratie wordt opgehangen, mag het nooit ondersteboven hangen, om dat dan het geluk er uit loopt (net als bij hoefijzers).

-Bezems
Behalve om het dek mee te bezemen heeft dit gereedschap nog veel meer toepassingen.
Zo kan een bezem in de top van de mast hijsen om zo een gunstige wind te krijgen. Men kan hem ook op het dek leggen, met de steel in de richting waarvan de wind moet komen. Als een bezem in het water gehouden wordt gaat het regenen. Wordt hij verbrand, dan komt er storm...
De beste bezems, zijn die waar de kerk mee geveegd wordt. Deze zullen regelmatig vlak voor er schepen uitvoeren "verdwenen" zijn.

-Boegbeelden
In de oudheid hadden boegbeelden meerdere functies. Uiteraard was (en is) een boegbeeld een manier om de welgesteldheid van de eigenaar tot uitdrukking te brengen. Ze waren dan ook vaak verguld en/of prachtig geschilderd en uitstekend bijgehouden. Daarnaast was het boegbeeld een uitdrukking van de bezieling van het schip. Schepen werden beschouwd als levende wezens. Een reden te meer om het boegbeeld niet te verwaarlozen. De Phoeniciers offerden vaak bloed of meteen maar een hele slaaf bij de tewaterlating van het schip. Een gebruik dat we vandaag de dag nog terug zien in de fles champagne die tegen de boeg wordt geslagen. Een andere voorzetting van het boegbeeld ziet men in de decoratie op de moterkap van dure auto's zoals de Mercedes of mooier nog: de engel op de Rolls Roys

-De Dood
Iedere kapitein vreesde het overlijden van een bemanningslid op zee. De begravenis op zee is niet voor niets zo'n spectakel. Als het bekend zou worden dat er ook maar iets niet goed uitgevoerd zou zijn tijdens de dienst, zou het wel eens onmogelijk kunnen worden een nieuwe bemanning te ronselen. Men geloofde namelijk dat de ziel van de overledene het schip als laatste rustplaats zou kiezen en uiteindelijk iedereen met zich mee de dood in zou nemen.

-De Duivel
Op een schip mag nooit over de Duivel gesproken worden. Dat zou zijn aandacht kunnen trekken ("Als je over de duivel spreekt, trap je op zijn staart"), met vreselijke gevolgen. Daarom gebruikten engelstalige zeelui de term "Davy Jones" om de ongenoemde mee te benoemen. Nederlandse zeerotten spraken van "Joost"; u weet wel "die mag het weten".

-Heksen
Zoals bekend hebben heksen als beloning voor hun omgang met de duivel allerlei bijzondere gaven verkregen. Een van de meest genoemde is de macht over het weer. Boosaardig als heksen natuurlijk zijn, lieten ze voor de lol schepen vergaan in vreselijke stormen. In 1716 werden bijvoorbeeld twee vrouwen gearresteerd omdat ze hun voeten in het water hielden: volgens de autoriteiten duidelijk een poging tot het opwekken van storm.

-Kat
Over katten gaan de meest uiteenlopende verhalen.
In de gouden eeuw en later zag men katten als heksen in diervorm en die heksen maken stormen, dus verdween de kat al gauw overboord na ontdekking.
De Persen en de oude Egyptenaren zagen de kat als een godheid, die geluk bracht tijdens de reis.
Chinese bronnen melden dat in de golven katachtige demonen wonen die stormen voortbrengen en met toverformules tot rust gebracht moesten worden.
In de klassieke oudheid zou was de kat nuttig om aan boord te hebben omdat hij het weer kan voorspellen.

-Messen
Ouwe zeerotten hadden vaak hun leven lang hetzelfde mes en beschouwden het als een talisman. Je mes kwijtraken werd uitgelegd als een zeer slecht omen. Praktisch gezien was je zonder mes in groot gevaar in een omgeving waar je ieder moment vast kon raken tussen de touwen. Dus ook zonder bovennatuurlijke verklaring, had de zeeman alle reden voor zijn leven te vrezen zonder mes op zak.
Daarnaast kon het mes gebruikt worden om gunstige wind op te roepen, door hem in het juiste kwartier van de mast te steken.

-Priesters
Hoewel men het in de oudheid het als ongehoord beschouwde zonder priester aan boord uit te varen, was het in de zeventiende eeuw bijzonder ongewenst. Waar de priester eerst nodig was om de zeegoden te overreden het schip te sparen, werd hij later bezien als iemand die te veel met de doden omging.

-Ratten
Vreemd genoeg werden ratten aan boord als een gunstig voorteken beschouwd. Zeelui vonden het amusante huisdieren, die het weer konden voorspellen en een vlezige aanvulling vormden op het karige menu. Pas wanneer de ratten en masse het schip verlieten, diende men zich zorgen te gaan maken.

-Vrouwen
Het zou ongeluk brengen als men op weg naar het schip, klaar om weg te zeilen, een vrouw tegen zou komen met een wit kapje of op blote voeten. Volgens anderen zou iedere vrouw al pech brengen.
Een vrouw aan boord van een visserschuit of een marineschip zou al helemaal een garantie voor rampen zijn.
Maar een naakte vrouw aan boord, was weer ideaal om de wind te kalmeren.
Zwangere vrouwen konden nooit geen kwaad.

-Zwemmen
Over zwemmen doen verschillende verhalen de ronde.
Allereerst en meest populair zou zwemmen gevaarlijk zijn omdat het de geesten van de water hongerig maakt naar de zwemmer, die dan ook aan boord voor zijn leven zou moeten vrezen (een hoge golf kan genoeg zijn).
Een verklaring voor de afkeer van het leren zwemmen, is dat het in een hopeloze situatie midden op de oceaan beter is snel te verdrinken (wat een zachte dood heet te zijn) dan na een lange zinloze strijd.
Maar als men dan toch gaat zwemmen, mag men nooit eerst de voeten in het water laten; altijd het hoofd eerst.
Helemaal naakt zwemmen zou zelfs geluk brengen.
Maar het meeste geluk brengt het als men een naakte vrouw ziet zwemmen (behalve als het een zeemeermin is natuurlijk, want dat is dan weer een doodstijding)


13:07 Gepost door johan in geschiedenis van vlaamse visserij | Permalink | Commentaren (0) | Tags: visserij, bijgeloof, noordzee | |  del.icio.us | | Digg! Digg |  Facebook | |  Print |

De commentaren zijn gesloten.