woensdag, 21 november 2007

donder en bliksem

   

Bliksem ontstaat bij een elektrische ontlading tussen een wolk en het aardoppervlak, tussen 2 wolken onderling of tussen verschillende delen van dezelfde wolk.

Waar gaat het mee samen

Het gaat meestal samen met buienclusters en supercellen maar in tegenstelling tot wat algemeen word geloofd gaat het niet altijd vooraf aan het ontstaan van tornado's. Hoewel de precieze mechanismen waardoor onweerswolken een elektrische lading opbouwen onzeker blijven, word aangenomen dat de sterke stijgende stromen in de cumulonimbus deeltjes met een positieve lading meevoeren naar de top van de wolk, terwijl zwaardere deeltjes met negatieve lading zich aan de basis verzamelen. Deze voorstelling van zaken is echter vrij simpel omdat echter ook in andere delen van de wolk geïsoleerde zones met een afwijkende elektrische lading voorkomen. 

De negatieve lading aan de basis wekt een positieve lading op aan de grond onder de wolk, die met de wolk meetrekt terwijl deze op wind voordrijft. Als de lading hoog genoeg is geworden, word de elektrische weerstand van de lucht doorbroken en vind er een ontlading plaats tussen wolk en de grond, doorgaans naar het hoogste punt in directe omgeving. Soms is dit niet het geval en kan de ontlading ook naar lager gelegen objecten aangetrokken worden. De ontlading vind eigenlijk plaats in de vorm van een aantal bliksemschichten, te beginnen met een trapvormige voorontlading, die vanuit een wolk naar beneden schiet via een vertakte route. Als deze contact maakt met een object op de grond volgt de hoofdontlading, een tegengestelde schicht die een positieve lading van de grond omhoog de wolk in voert. Dit proces kan zich verschillende malen herhalen binnen enkele seconde waarin het ontladingskanaal blijft bestaan. Donder is het geluid dat ontstaat als de lucht langs het ontladingskanaal door de enorme elektrische stroom intens word verhit en daardoor met grote kracht uitzet en vervolgens weer krimpt.

Door de tijd die verloopt tussen het zien van de bliksem en het horen van de donder te meten kunt u de afstand tot de ontlading berekenen. Zo weet u hoe ver het onweer van u verwijdert is. Hieronder ziet u een tabel waar u precies kunt zien hoever het onweer van u verwijdert is naarmate de seconde die verstreken zijn tussen bliksem en donder.

 

Bolbliksem, (Een oplichtende, bolvormige ontlading van een paar cm doorsnede die enkele secondes kan aanhouden).
Parelsnoerbliksem, (Een ontlading die er uit ziet als een aantal parels aan een snoer).
Vuurpijlbliksem, (Een ontlading van de top van de onweerswolk naar boven, de heldere lucht in.).
Sint_Elmusvuur, (Een lichtgevende ontlading vanaf objecten aan de grond, zoals windvanen, schoorstenen, toppen van bomen.).

Wat is Bliksem???

Bliksem is ontlading tussen een gebied met positieve lading en een gebied met negatieve ontlading. In een wolk ontstaan deze gebieden bij het bevriezen van de kleine wolkendruppeltjes tot ijskristalletjes. Helemaal duidelijk is dat nog niet, maar bij het bevriezen vindt er een ladingscheiding plaats, waarbij de buitenkant van een druppeltje positief wordt ( H+ ionen) en er door het uitzetten tijdens bevriezen afspringt. De zwaardere binnenkern blijft negatief achter en wordt minder sterk mee naar boven gevoerd door de opwaartse stroming in de wolk. Tussen deze twee hoofdgebieden in de wolk vinden de meeste ontladingen plaats, die we als een oplichten van de wolk zien. Onder de wolk ontstaat op aarde een spiegellading door de aantrekking van de negatieve lading onderin de wolk en ook hier tussen vinden ontladingen plaats, maar slechts een kwart van alle ontladingen gaat naar de aarde. De plaatjes hieronder geven een duidelijk beeld bij dit verhaal.

  

Waar komt bliksem voor.

Bliksem komt voornamelijk voor in onweersbuien. Andere gevallen waarbij bliksem voor kan komen zijn zand- en stofstormen, sneeuwstormen, vulkaanuitbarstingen en nucleaire explosies. Het lijkt erop dat bliksem een fenomeen is dat voorkomt in grote volumes lucht (gas) dat kleine deeltjes bevat, welke getransporteerd worden in de atmosfeer. Eigenlijk kan bliksem overal voorkomen. In het ene gebied meer als in het andere. Neem bijvoorbeeld de VS. Tijdens het tornadoseizoen kunnen daar erg heftige onweersbuien ontstaan. Of in de Alpen, daar heb je vaak bijna elke avond in de zomer wel ergens een onweersbui. En in Nederland is de kans op zware buien ook in de zomermaanden het grootst.

Hoe ontstaat donder en waarom hoor je vaak een rollend geluid!

Wanneer de bliksem door de lucht klieft wordt door de gigantische hoeveelheid stroom dat hiermee vervoerd wordt zeer veel warmte ontwikkeld en loopt de temperatuur in een honderdste van een seconde op naar 10.000-20.000 graden Celsius. De lucht zet daarbij bijzonder snel uit en dat veroorzaakt a.h.w. een explosie, een drukgolf die zich rondom voortplant. Dit geluid verplaatst zich met ca. 330 meter per seconde. Wanneer de bliksem op verschillende afstanden van de waarnemer bevindt, bereikt ook de donder het oor op verschillende tijdstippen. Dit veroorzaakt dan een rollende donder. Mooi is dit te horen wanneer de bliksem horizontaal op enige hoogte over uw huis schiet. U hoort dan even daarna de donder van de ene naar de andere kant rollen. Als de bliksem vlakbij verticaal inslaat, hoort u in de meeste gevallen een enkele klap. De donder is ongevaarlijk.

Wat verteld de kleur van de bliksem.

Aan de kleur van de bliksem zegt iets over de samenstelling van de lucht. Zie hieronder de verklaring:

  

Witte bliksem betekent een " droog onweer " zodat er brandgevaar is in deze situatie.
Paarse bliksems bij de "cumulonimbo.
Bus pracipitatio", of simpel gezegd buienwolk, betekent veel regen.
Blauwe bliksems treden op in hagel/sneeuwbuien.
Oranje bliksems komt voor in een stoffige atmosfeer.

14:32 Gepost door johan in weer en getijden | Permalink | Commentaren (0) | Tags: donder, bliksem, weer, storm, klimaat | |  del.icio.us | | Digg! Digg |  Facebook | |  Print |

De commentaren zijn gesloten.